شهیدآیت الله سیدحسن مدرس
خلاصه ای از زندگینامه شهید آیت الله سیدحسن مدرس
در سال 1287 ه.ق. سيد اسماعيل يكي از سادات طباطباييساكن «سرابه» اردستان داراي پسري شد كه نام او را سيد حسنگذاشت. سيد حسن تا شش سالگي در كنار مادرش (خديجه) در هماندهكده سرابه ماند، ولي در سن شش سالگي سيد اسماعيل فرزندشسيدحسن را به شهرضا آورد و سيد حسن تا سن چهاردهسالگيمعلومات مقدمات عربي و فارسي را فراگرفت و در سن شانزدهسالگيبراي ادامه تحصيلات خود به اصفهان رفت. يعني در سال 1218ه.ق وارد اصفهان شد و به مدّت پنج سال تمام، علوم صرف، نحو،منطق و بيان را به پايان رسانيد و در سال ششم تحصيل، به امر پدرشازدواج نمود. مدرس پس از اتمام تحصيلات خود در اصفهان و دركمحضر دانشمندان و علماء بزرگ آن شهر، به قصد مجاورت ابيالائمهمولي' علي(ع) و ادامه تحصيل، به نجف مهاجرت كرد و در سال1311 ه.ق . وارد نجف شد. پس از ورود به نجف، به حضورحضرت آيةالله مرحوم ميرزا حسن شيرازي كه در آن زمان مرجعتقليد و پيشواي شيعيان جهان به شمار ميرفت، رسيد و به تحصيلمشغول شد.
مدرس پس از مدت هفت سال تحصيل مداوم و بدون وقفه بهدرجه اجتهاد نائل آمد و بنا به توصيه و تشويق مراجع و اساتيد بزرگحوزه جهت ارشاد و تدريس به اصفهان مراجعت نمود. بازگشتمدرس به اصفهان با دوران رشد و گسترش انقلاب فكري و اجتماعيملت ايران، يعني نهضت مشروطيت مقارن بود.
آري، مدرس فرزند يك واعظ از دهكدة كوچكي برميخيزد وباهوش و استعداد خويش راه تحصيل و مدارج ترقي را ميپيمايد و باعنايات الهي، يكي از تاريخسازان تاريخ معاصر ايران ميشود. اويكي از مردان بزرگوار تاريخ معاصر ايران و روحاني مبارز و مجاهددر عصر مشروطيت و پهلوي اوّل ميبا
بايد توجه داشت كه زندگي و حيات هر ملت، به وجود مردانمبارز و از جانگذشتهاي وابسته است كه غالباً پرچمدار آزادي ومجري حق و عدالتند و مدرس از جمله مردان مبارزي است كه زندگيمملّو از مبارزات و مجاهدات او را كمتر عالم و مجتهدي به منصهظهور رسانده است. همانطور كه مرحوم آيةا... مرعشي نجفي(ره)ميگويند:
«مرحوم آيةاللّه شهيد آقاي مدرس در عالم اسلام كار ميكردند كهجز از عهده ائمهاطهار از هيچعالم و مجتهدي در تاريخ اسلام برنيامده و نميآيد. زندگي او عليوار(ع) و شهادتش كاملاً شبيه امامصادق(ع) بود. مدرس ثابت كرد كه تاريخ زندگي ائمه ما كاملاً باحقيقت وفق ميدهد.»
كتاب زندگي اين بزرگ مرد تاريخي ايران بدينگونه به پايانرسيد كه در بهمن ماه 1307 بود كه مدرس تبعيد شده و ديگر صدايآزاديخواهي او در تهران شنيده نميشد و پس از ده سال تبعيد وزنداني در «خواف» سرانجام در سال 1317 در ترشيز (كاشمر فعلي)به شهادت رسيد.
شد كه هم داراي انديشههايبلند اجتماعي و سياسي است و هم اهل تلاش و مبارزه ميباشد.